🌿 Zrównoważone i niskoemisyjne praktyki rolnicze – relacja z wyjazdu studyjnego
W dniach 1-2 lipca 2026 roku odbył się wyjazd studyjny pn. „Zrównoważone i niskoemisyjne praktyki rolnicze i możliwość ich wprowadzenia w gospodarstwach rolnych woj. śląskiego”, zorganizowany przez Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Częstochowie. W wydarzeniu wzięła udział 30-osobowa grupa rolników z województwa śląskiego, którzy mieli okazję zapoznać się z praktykami funkcjonującymi w nowoczesnych zakładach rolnych, łączącymi wysoką produktywność z dbałością o środowisko naturalne. Program wyjazdu obejmował wizyty w Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian w Pawłowicach, Zakładzie Nasienno-Rolnym Danko w Modzurowie, Kombinacie Rolnym w Kietrzu oraz Top Farms Głupczyce, a także wykłady naukowców z Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie. Celem przedsięwzięcia było nie tylko zdobycie wiedzy teoretycznej, ale przede wszystkim poznanie praktycznych rozwiązań, które uczestnicy będą mogli wdrożyć we własnych gospodarstwach.
Dzień 1 – 1 lipca 2026
Pierwszego dnia grupa rolników i doradców przybyła do Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian w Pawłowicach. Dyrektor stacji, mgr inż. Norbert Styrc, przedstawił działalność placówki, a następnie wygłosił wykład pt. „Rola doświadczeń odmianowych w doborze gatunków i odmian o niższej emisyjności gazów cieplarnianych”. Przedstawiono, w jaki sposób cechy odmianowe takie jak; efektywność wykorzystania azotu, plonowanie przy ograniczonym nawożeniu czy odporność na stresy środowiskowe, przekładają się na ślad węglowy uprawy. Dużym zainteresowaniem cieszyła się prezentacja poletek doświadczalnych z odmianami o różnych wymaganiach agrotechnicznych i siedliskowych oraz przykłady odmian zbóż, rzepaku i kukurydzy testowanych w warunkach województwa śląskiego. Uczestnicy mogli obejrzeć poletka doświadczalne prezentujące zróżnicowane odpowiedzi odmian na warunki siedliskowe i ocenić, jakie korzyści może przynieść przemyślany wybór odmiany dostosowanej do konkretnego stanowiska.
Kolejnym punktem programu była wizyta w Zakładzie Nasienno-Rolnym Danko w Modzurowie. Dyrektor zakładu, mgr inż. Bogdan Szumański, zaprezentował wykład pt. „Integracja nowoczesnej produkcji materiału siewnego z niskoemisyjną fermą bydła mlecznego – model zrównoważonego rolnictwa na przykładzie Zakładu Nasienno-Rolnego Danko w Modzurowie”. Rolnicy poznali nowoczesną linię do czyszczenia i zaprawiania materiału siewnego, rozwiązania niskoemisyjne oraz zasady zarządzania fermą bydła liczącą 300 krów. Szczególnie cenne okazały się informacje na temat synergii między produkcją nasienną a hodowlaną, jak w praktyce wygląda obieg zamknięty i jakie przynosi to korzyści ekonomiczne i środowiskowe. Dodatkowo mgr inż. Teresa Sikora przybliżyła uczestnikom zagadnienia związane z hodowlą nowych odmian w firmie Danko. W części terenowej zaprezentowała poletka selekcyjne, w tym poletka z pojedynkami, gdzie uczestnicy mogli zobaczyć, jak w praktyce wygląda proces selekcji, od wyboru pojedynczych roślin o pożądanych cechach, poprzez rozmnażanie w kolejnych latach, aż po uzyskanie stabilnych genetycznie linii hodowlanych przeznaczonych do dalszych doświadczeń rejestrowych. Była to cenna lekcja pokazująca, jak wiele lat pracy i precyzji wymaga wyhodowanie nowej, wartościowej odmiany trafiającej następnie do produkcji nasiennej.
Po obiedzie grupa udała się do Kombinatu Rolnego w Kietrzu, gdzie dyrektor, mgr inż. Mariusz Sikora, wygłosił wykład pt. „Doświadczenia Kombinatu Rolnego Kietrz w łączeniu produkcji roślinnej i zwierzęcej, z wykorzystaniem zadrzewień śródpolnych oraz uprawy roślin wiążących azot”. Uczestnicy z dużym zaciekawieniem wysłuchali informacji o systemie zadrzewień śródpolnych, które chronią glebę przed erozją, poprawiają retencję wodną i wpływają na mikroklimat, a także o uprawie lucerny i soi jako roślin wiążących azot. W części terenowej rolnicy zwiedzili park maszynowy, poznając wpływ nowoczesnych maszyn na zużycie paliwa i precyzję zabiegów. Pierwszy dzień zakończył się kolacją i noclegiem w Kietrzu, a uczestnicy mieli okazję do nieformalnych rozmów i wymiany spostrzeżeń.
Dzień 2 – 2 lipca 2026
Drugiego dnia, po śniadaniu, uczestnicy wysłuchali trzech wykładów pracowników naukowych Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, które dotyczyły kluczowych upraw w kontekście zrównoważonego rolnictwa. Prof. dr hab. inż. Agnieszka Klimek-Kopyra przedstawiła soję jako roślinę o dużym potencjale dla rolnictwa niskoemisyjnego, omawiając jej walory środowiskowe, wymagania uprawowe oraz możliwości wprowadzenia w warunkach województwa śląskiego. Dr hab. inż. Andrzej Oleksy, prof. URK, skupił się na kukurydzy, prezentując nowoczesne technologie uprawy, zasady racjonalnego nawożenia oraz sposoby ograniczania negatywnych skutków monokultury. Z kolei prof. dr hab. inż. Bogdan Kulig przybliżył zagadnienia związane z uprawą rzepaku ozimego, podkreślając znaczenie odpowiedniego nawożenia, ochrony roślin oraz dbałości o jakość plonu w systemie zrównoważonym. Wykłady wzbudziły żywe zainteresowanie uczestników, czego dowodem była obszerna dyskusja i liczne pytania kierowane do prelegentów.
Ostatnim punktem programu były zajęcia terenowe w Top Farms Głupczyce, gdzie uczestników przyjął mgr inż. Artur Gramatyka – zastępca dyrektora Działu Ziemniaka w Top Farms Głubczyce. W ramach tematu „Uprawa ziemniaków dla przemysłu spożywczego – dobre praktyki w Top Farms Głupczyce” rolnicy poznali wymagania jakościowe stawiane ziemniakom przez przemysł spożywczy, dobór odmian przemysłowych dla regionu śląskiego, zasady nawożenia i ochrony roślin w systemie integrowanym. Uczestnicy zwiedzili nowoczesną przechowalnię ziemniaków, gdzie poznali systemy wentylacji i kontroli klimatu zapewniające optymalne warunki przechowywania bulw przez cały okres zimowy. Po obiedzie w Dworku Szonowice grupa udała się w drogę powrotną do Częstochowy, wracając do domów z bogatym zasobem wiedzy i praktycznych wskazówek.
Podsumowanie
Uczestnicy jednogłośnie podkreślali, że wyjazd w pełni spełnił ich oczekiwania. Największym zainteresowaniem cieszyły się praktyczne aspekty prezentowanych rozwiązań – możliwość zobaczenia na własne oczy, jak w rzeczywistości funkcjonują nowoczesne technologie i jakie korzyści przynoszą ich wdrożenia. Rolnicy szczególnie docenili wizyty w Kombinacie Rolnym w Kietrzu i Zakładzie Danko w Modzurowie, gdzie mogli porozmawiać z dyrektorami i pracownikami, zadawać pytania i dzielić się własnymi doświadczeniami.
Wyjazd dostarczył uczestnikom przede wszystkim praktycznej wiedzy, którą będą mogli z powodzeniem zastosować we własnych gospodarstwach. Dzięki wizytom w nowoczesnych zakładach rolnych rolnicy poznali konkretne rozwiązania technologiczne – od uprawy uproszczonej i bezorkowej, przez precyzyjne dawkowanie nawozów z wykorzystaniem inhibitorów ureazy, aż po nowoczesne systemy przechowywania ziemniaków z kontrolowaną wentylacją i klimatyzacją. Szczególnie cenne okazały się umiejętności praktyczne związane z oceną stanu plantacji, doborem odmian dostosowanych do lokalnych warunków glebowo-klimatycznych oraz planowaniem zmianowania z uwzględnieniem roślin wiążących azot, takich jak soja czy lucerna. Uczestnicy nauczyli się także, w jaki sposób zadrzewienia śródpolne mogą poprawić mikroklimat i retencję wodną na polach, a także jakie korzyści środowiskowe i ekonomiczne przynosi integracja produkcji roślinnej ze zwierzęcą w obiegu zamkniętym.
Wielu uczestników zadeklarowało chęć wprowadzenia wybranych praktyk we własnych gospodarstwach – zwłaszcza uprawy uproszczonej, precyzyjnego nawożenia oraz zadrzewień śródpolnych. Wyjazd studyjny stanowił doskonałą okazję do wymiany doświadczeń między rolnikami z różnych części województwa, nawiązania nowych kontaktów i wspólnego poszukiwania rozwiązań dla wyzwań stojących przed współczesnym rolnictwem. Organizatorzy, Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Częstochowie, już zapowiadają kolejne edycje, które cieszą się niesłabnącym zainteresowaniem wśród rolników poszukujących nowoczesnych i przyjaznych środowisku metod gospodarowania.
Operacja „Zrównoważone i niskoemisyjne praktyki rolnicze i możliwość ich wprowadzenia w gospodarstwach rolnych woj. śląskiego”, została dofinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu II Pomocy Technicznej Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym WPR na lata 2023-2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
