🐝 „Innowacyjne rozwiązania w słoweńskich systemach pszczelarskich”
W dniach 14–18 września 2026 r. odbył się zagraniczny wyjazd studyjny do Słowenii w ramach realizacji operacji „Innowacyjne rozwiązania w słoweńskich systemach pszczelarskich” poświęcony innowacyjnym rozwiązaniom stosowanym w słoweńskim pszczelarstwie. W wyjeździe uczestniczyło 40 osób związanych z pszczelarstwem i tematyką rolniczą.
Celem wyjazdu było poznanie organizacji i funkcjonowania słoweńskiego sektora pszczelarskiego, wymiana doświadczeń z lokalnymi pszczelarzami oraz zapoznanie się z rozwiązaniami, które mogą stanowić inspirację również dla polskich gospodarstw. Szczególną uwagę poświęcono organizacji pracy w pasiece, gospodarce wędrownej, hodowli matek pszczelich, wykorzystaniu nowoczesnego sprzętu, produktom pszczelim, apiterapii, edukacji oraz możliwościom łączenia pszczelarstwa z turystyką i edukacją.
Słowenia okazała się miejscem szczególnie interesującym dla tego rodzaju wizyty. Pszczelarstwo jest tu bowiem czymś więcej niż tylko działalnością produkcyjną. Jest częścią tradycji, krajobrazu i życia lokalnych społeczności. Wiedza pszczelarska przekazywana jest z pokolenia na pokolenie, a tradycyjne rozwiązania funkcjonują obok nowoczesnych technologii i sposobów organizacji pracy.
Tradycja i współczesność
Jednym z pierwszych ważnych punktów programu było spotkanie ze Słoweńskim Związkiem Pszczelarzy. Uczestnicy mieli możliwość poznania organizacji słoweńskiego pszczelarstwa, jego historii oraz znaczenia, jakie pszczoły i pszczelarstwo mają w kulturze tego kraju.
Szczególne miejsce w tej historii zajmuje Anton Janša – słoweński pionier pszczelarstwa, którego urodziny, 20 maja, stały się symbolem obchodzonego na całym świecie Światowego Dnia Pszczół. Podczas spotkania można było również poznać charakterystyczne elementy słoweńskiej tradycji pszczelarskiej, w tym sposób prezentowania i sprzedaży miodu.
Ważnym doświadczeniem była możliwość zobaczenia, jak tradycja funkcjonuje w praktyce. Podczas kolejnych wizyt uczestnicy nie tylko słuchali o rozwiązaniach stosowanych przez słoweńskich pszczelarzy, ale przede wszystkim mogli zobaczyć je bezpośrednio w pasiekach i porozmawiać z osobami, które wykorzystują je na co dzień.
Wiedza zdobywana przy ulu
Wizyta w rodzinnej pasiece Erika Luznar „Čebelarstvo Luznar” była okazją do poznania większego gospodarstwa, obejmującego około 250 pni, oraz zagadnień związanych z hodowlą matek pszczelich. Bezpośredni kontakt z pasieką pozwolił uczestnikom zobaczyć organizację codziennej pracy oraz sposób oceny rodzin pszczelich.
Kolejne spotkanie, w pasiece u Mitji Smrdela, pozwoliło spojrzeć na pszczelarstwo z perspektywy gospodarstwa zawodowego oraz gospodarki wędrownej. Dużym zainteresowaniem cieszyły się ule AŽ, czyli konstrukcje Alberti-Žnideršič, charakterystyczne dla Słowenii. Ich budowa i sposób rozmieszczenia w pawilonach pasiecznych pokazały uczestnikom inne podejście do organizacji pracy niż rozwiązania powszechnie stosowane w Polsce. Dla uczestników szczególnie wartościowe były właśnie takie praktyczne obserwacje. Pozwalały porównać rozwiązania stosowane w Słowenii z własnymi doświadczeniami i zastanowić się, które elementy można wykorzystać lub dostosować do polskich warunków.
Innowacje, które mają ułatwiać pracę
Istotnym elementem programu była wizyta w Logar Trade, gdzie można było zapoznać się ze sprzętem i rozwiązaniami technicznymi stosowanymi we współczesnym pszczelarstwie.
Wyjazd pokazał, że innowacja nie zawsze oznacza skomplikowaną technologię. Często są to niewielkie rozwiązania, które pozwalają zaoszczędzić czas, poprawić ergonomię pracy, ułatwić wykonywanie określonych czynności lub lepiej zadbać o rodziny pszczele.
Takie spojrzenie na innowacyjność było jednym z ważniejszych doświadczeń całego wyjazdu. Uczestnicy mogli obserwować nie tylko gotowe urządzenia, ale przede wszystkim sposób myślenia o organizacji pracy w pasiece.
Apiterapia i nowe możliwości wykorzystania produktów pszczelich
Szczególnym punktem programu była wizyta w Evin Gaju, gdzie pszczelarstwo połączono z ekologiczną produkcją pszczelarską, kontaktem z naturą oraz apiterapią.
Uczestnicy mogli zobaczyć ule umieszczone w ścianie budynku i z bliska obserwować pracę rodzin pszczelich. Ważnym elementem wizyty było również poznanie możliwości wykorzystania produktów pszczelich oraz doświadczenie specyficznego mikroklimatu ula.
Podczas degustacji można było porównać różne rodzaje miodu. Szczególną uwagę zwracał miód kasztanowy – ciemniejszy, bardziej intensywny i charakteryzujący się wyraźną goryczką. Degustacja była okazją do rozmowy o różnorodności produktów pszczelich oraz o znaczeniu ich pochodzenia i jakości.
Tematyka apiterapii okazała się również jednym z najbardziej interesujących zagadnień dla uczestników. Potwierdziły to późniejsze wyniki ankiet ewaluacyjnych, w których właśnie apiterapia była najczęściej wskazywanym tematem, który uczestnicy chcieliby poznać szerzej podczas przyszłych działań edukacyjnych.
Pszczelarstwo jako edukacja i sposób na spotkanie z ludźmi
W Čebelarstvo Ambrožič „Kralov med” uczestnicy spotkali się z właścicielem pasieki, Blažem Ambrožičem. Rozmowa dotyczyła codziennej pracy z pszczołami, prowadzenia gospodarstwa oraz produktów powstających w pasiece, między innymi miodu i pyłku.
Miejsce to pokazało jeszcze jeden ważny wymiar współczesnego pszczelarstwa – działalność edukacyjną. Pasieka może być przestrzenią, w której dzieci, rodziny i turyści mają możliwość poznania życia pszczół oraz pracy pszczelarza.
Dla uczestników była to inspiracja do spojrzenia na pasiekę nie tylko jako miejsce produkcji, ale również jako miejsce edukacji i kontaktu z lokalną społecznością.
Historia, która nadal jest obecna
Ważnym elementem wyjazdu było poznanie historii słoweńskiego pszczelarstwa. Wizyta u Franciego Strupiego, w pasiece apiturystycznej i muzeum pszczelarsko-etnograficznym, pozwoliła zobaczyć dawne ule, narzędzia i wyposażenie pszczelarskie.
Dopełnieniem tej części programu była wizyta w Janšev čebelnjak, miejscu związanym z Antonem Janšą. Spotkanie z historią pozwoliło zobaczyć, jak silnie tradycja pszczelarska jest obecna we współczesnej Słowenii.
Istotne było również dostrzeżenie, że tradycja nie stoi tu w opozycji do nowoczesności. Dawne doświadczenia są nadal punktem odniesienia, natomiast współczesne gospodarstwa rozwijają się poprzez nowe technologie, organizację pracy, edukację, turystykę i wykorzystanie produktów pszczelich.
Wymiana doświadczeń i inspiracje dla polskich pszczelarzy
Jedną z największych wartości wyjazdu były bezpośrednie rozmowy ze słoweńskimi pszczelarzami. Uczestnicy mogli zadawać pytania, porównywać sposoby pracy oraz poznawać praktyczne doświadczenia gospodarstw o różnym profilu.
Wyjazd nie miał na celu znalezienia jednego rozwiązania, które można byłoby bezpośrednio przenieść do polskich pasiek. Warunki przyrodnicze, organizacyjne i ekonomiczne w obu krajach są różne. Istotniejsze było poznanie sposobu myślenia i praktycznych rozwiązań stosowanych przez słoweńskich pszczelarzy.
Uczestnicy mogli więc spojrzeć na własne gospodarstwa z innej perspektywy i zastanowić się, czy wybrane rozwiązania – dotyczące organizacji pracy, hodowli matek, gospodarki wędrownej, wykorzystania produktów pszczelich, edukacji czy turystyki – mogą zostać wykorzystane również w polskich warunkach.
Wyjazd studyjny do Słowenii był okazją do poznania pszczelarstwa z wielu różnych perspektyw – od tradycji i historii, przez codzienną pracę w pasiece, aż po nowoczesne technologie, gospodarkę wędrowną, hodowlę matek, apiterapię, edukację i turystykę.
Największą wartością wyjazdu były bezpośrednie spotkania z pszczelarzami i możliwość zobaczenia ich pracy w rzeczywistych warunkach. Dzięki temu uczestnicy mogli nie tylko poznać nowe rozwiązania, ale również porozmawiać o ich praktycznym zastosowaniu i porównać je z własnymi doświadczeniami.
Słowenia pokazała, że rozwój pszczelarstwa może iść w wielu kierunkach. Tradycja może współistnieć z nowoczesnością, pasieka może być miejscem produkcji, edukacji i turystyki, a produkty pszczele mogą znaleźć zastosowanie w różnych obszarach.
Najważniejsze doświadczenia z wyjazdu to jednak nie konkretne rozwiązania do bezpośredniego skopiowania, ale nowe pomysły i inspiracje, które uczestnicy mogą wykorzystać w zależności od specyfiki własnych gospodarstw i warunków, w których prowadzą działalność.
✍️ Agnieszka Kusiak
